Hen suyễn (hen phế quản) là một bệnh lý viêm mạn tính của đường hô hấp. Khi lên cơn, phế quản bị co thắt, phù nề và tăng tiết đờm, khiến người bệnh xuất hiện tình trạng khó thở, khò khè, ho và cảm giác nặng ngực. Tuy nhiên, nếu được điều trị và kiểm soát đúng cách bằng thuốc dự phòng, người bệnh hoàn toàn có thể sinh hoạt và làm việc bình thường.
Triệu chứng thường gặp
Hen suyễn có thể biểu hiện với nhiều triệu chứng khác nhau, trong đó phổ biến nhất gồm:
- Ho khan, đôi khi kết thúc bằng khạc đờm trắng, đặc dính
- Khò khè, thở rít hoặc nghe tiếng cò cử khi thở
- Khó thở, đặc biệt là khó thở ra
- Cảm giác tức, nặng ngực
Bệnh thường có những đặc điểm điển hình:
- Xuất hiện tái đi tái lại nhiều lần
- Hay xảy ra vào ban đêm hoặc sáng sớm
- Dễ bùng phát khi thời tiết thay đổi
- Tăng nặng khi tiếp xúc với các yếu tố kích thích như khói bụi, dị nguyên, lông động vật…
Trong đó, ho là triệu chứng thường gặp nhất, đặc biệt ở trẻ em. Ở một số trường hợp, ho có thể là dấu hiệu duy nhất của bệnh.
Dù hen suyễn không chữa khỏi hoàn toàn nhưng trẻ có thể sinh hoạt bình thường nếu sử dụng thuốc kiểm soát cơn hen tốt.
Phân loại mức độ hen suyễn
Dựa trên tần suất và mức độ triệu chứng, hen suyễn được chia thành các mức độ sau:
- Hen nhẹ từng cơn: Triệu chứng xuất hiện dưới 2 lần/tuần, ít khi xảy ra vào ban đêm (dưới 2 lần/tháng), ít ảnh hưởng sinh hoạt.
- Hen dai dẳng nhẹ: Triệu chứng xuất hiện 3–6 lần/tuần, ban đêm khoảng 3–4 lần/tháng, có thể ảnh hưởng nhẹ đến hoạt động hằng ngày.
- Hen dai dẳng trung bình: Triệu chứng xảy ra thường xuyên hơn, ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt và giấc ngủ.
- Hen dai dẳng nặng: Triệu chứng xuất hiện liên tục cả ngày lẫn đêm, người bệnh phải hạn chế đáng kể các hoạt động.
Các mức độ khó thở trong cơn hen
Cơn khó thở ở người bệnh hen suyễn có thể tiến triển qua 4 mức độ, từ nhẹ đến nguy kịch:
- Mức độ nhẹ:
Khó thở nhẹ, ít ảnh hưởng sinh hoạt; có tiếng rít khi thở; nhịp tim và nhịp thở tăng nhẹ. - Mức độ vừa:
Khó thở rõ rệt, phải ngồi để thở; thở rít to; co kéo lồng ngực; chỉ nói được câu ngắn; cảm giác bứt rứt; nhịp tim và nhịp thở tăng nhanh. - Mức độ nặng:
Khó thở nhiều, ảnh hưởng toàn bộ sinh hoạt; phải ngồi gục người ra trước; chỉ nói được từng từ; vật vã, lo lắng; nhịp tim, nhịp thở rất nhanh; có thể kèm mệt lả, nôn ói (đặc biệt ở trẻ nhỏ). - Mức độ nguy kịch:
Da tím tái; không thể nói; thở yếu hoặc không còn tiếng rít; có dấu hiệu lơ mơ, rối loạn ý thức; nhịp thở chậm bất thường, nhịp tim chậm.
Khi nào cần đến bệnh viện?
Ngay khi xuất hiện các dấu hiệu khó thở từ mức độ vừa trở lên, đặc biệt là biểu hiện nặng hoặc nguy kịch, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức. Việc xử trí kịp thời có vai trò quyết định trong việc giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ tính mạng người bệnh.
Khám nhi tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới
Nguồn: Báo Sức khỏe & Đời sống