• Bệnh não mô cầu là gì?

Bệnh nhiễm não mô cầu là một bệnh truyền nhiễm gây dịch, do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Biểu hiện lâm sàng thường gặp là viêm màng não mủ và/hoặc nhiễm khuẩn huyết, có thể gây sốc dẫn đến tử vong, nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

• Đường lây truyền?

Bệnh lây truyền qua đường hô hấp do hít phải các giọt nhỏ dịch tiết mũi họng bị nhiễm Neisseria meningitidis, khả năng lây truyền sẽ tăng nếu có đồng nhiễm cùng các vi rút đường hô hấp.

• Bệnh thường gặp vào mùa nào, ở độ tuổi nào?

Bệnh xảy ra rải rác hoặc thành dịch ở nhiều nơi trên thế giới, chủ yếu vào mùa đông xuân. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, thường gặp nhất là trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên từ 14 đến 20 tuổi, những người sống trong khu vực tập thể đông người (nhà trẻ, trường học, chung cư v.v…) và các cơ địa suy giảm miễn dịch.

• Chẩn đoán ca bệnh nghi não mô cầu dựa vào những yếu tố nào?

a. Dịch tễ:

Có tiếp xúc với bệnh nhân hoặc sống trong tập thể (nhà trẻ, trường học, ký túc xá, doanh trại…) có người đã được xác định mắc bệnh nhiễm não mô cầu.

b. Lâm sàng:

Bệnh cảnh thường gặp nhất là nhiễm trùng huyết và/hoặc viêm màng não mủ:

– Sốt cao đột ngột, có thể có rét run, ho, đau họng, mệt mỏi, nhức đầu.

– Đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, táo bón, gáy cứng, (trẻ nhỏ có thể có tiêu chảy, thóp phồng và gáy mềm).

– Rối loạn ý thức, li bì, kích thích vật vã, có thể có co giật, hôn mê.

– Ban xuất huyết: màu đỏ hoặc tím sẫm, bờ không đều, có thể có hoại tử trung tâm, đôi khi tử ban có dạng bóng nước giúp gợi ý chẩn đoán.

– Trường hợp tối cấp: Nhiễm trùng, nhiễm độc nặng, nhanh chóng vào tình trạng sốc, kích động hoặc hôn mê sớm, ban xuất huyết xuất hiện sớm và lan nhanh.

• Biện pháp phòng bệnh?

a. Phòng bệnh chung:

– Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân: rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, súc miệng họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường.

– Thực hiện tốt vệ sinh nơi ở, thông thoáng nơi ở, nơi làm việc.

– Có thể tiêm vắc xin phòng bệnh.

– Khi phát hiện có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh cần đi khám tại các cơ sở khám chữa bệnh càng sớm càng tốt.

b. Phòng bệnh đặc hiệu:

b.1. Tiêm phòng vắc xin:

– Hai loại vắc xin phòng bệnh não mô cầu đang có tại bệnh viện Bệnh Nhiệt đới:

VA–Mengoc–BC: ngừa não mô cầu nhóm B và C

+ Độ tuổi được sử dụng: 6 tháng tuổi – 45 tuổi

+ Lịch tiêm: tiêm 2 mũi cách nhau 2 tháng

Bexsero: ngừa não mô cầu nhóm B

+ Độ tuổi được sử dụng: 2 tháng tuổi – 50 tuổi

+ Lịch tiêm:

• 2 tháng tuổi đến dưới 6 tháng tuổi: tiêm 2 mũi cách nhau 2 tháng. Tiêm một mũi nhắc từ 12 tháng.
• 6 đến dưới 12 tháng tuổi: tiêm 2 mũi cách nhau 2 tháng. Tiêm một mũi nhắc từ 12 tháng (cách mũi 2 ít nhất 2 tháng).
• 12 đến 23 tháng tuổi: tiêm 2 mũi cách nhau 2 tháng. Tiêm một mũi nhắc cách mũi 2 ít nhất 1 năm.

b.2. Dự phòng bằng thuốc:

– Chỉ định dự phòng bằng thuốc: Những người tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân đã được chẩn đoán chắc chắn nhiễm não mô cầu, bao gồm các trường hợp sau:

+ Những người sống cùng nhà và sinh hoạt cùng với bệnh nhân (sống trong cùng một nhà, cùng khu nhà trọ, cùng phòng làm việc…) trong vòng 7 ngày trước khi bệnh nhân có biểu hiện triệu chứng.

+ Những người tiếp xúc với bệnh nhân trong thời gian ngắn (có nguy cơ bị nhiễm bệnh qua đường hô hấp như: nói chuyện với bệnh nhân, tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp của bệnh nhân…)

– Thuốc điều trị dự phòng: theo chỉ định của bác sĩ

– Thời gian dùng: Nên dùng càng sớm càng tốt, tốt nhất là trong vòng 24h sau khi có chẩn đoán xác định ca bệnh